Den Haag niet meer ‘heetste stad’

Woensdag 14 maart 2018 is in het Nutshuis het rapport Haagse Hitte van onderzoekers Frank van der Hoeven en Alexander Wandl gepresenteerd. Deze professoren hebben op verzoek van de gemeente de specifieke situatie van de stad Den Haag onder de loep genomen.
Het doel van het ‘Haagse Hitte-project’ was het beter begrijpen van stedelijke warmte in Den Haag om van daaruit een verband te leggen met de kenmerken van de fysieke ruimte van de stad en de gezondheid van de Haagse bevolking, met als resultaat aanbevelingen voor acties. Tijdens warme zomers zijn in het afgelopen decennium meer senioren gestorven dan voorheen, dit gaf aanleiding tot verder onderzoek. De inzichten uit het rapport moeten de stad Den Haag en haar inwoners bewuster én weerbaarder maken ten aanzien van het Haagse warmte-eiland effect, ook wel Haagse Hitte genoemd.

Het hitte-eiland effect in Den Haag is er echt, maar het is niet dramatischer dan in een stad als Rotterdam. De stadsdelen Centrum, Laak en Scheveningen ondervinden de meeste hinder. Hitte in een stad wordt bepaald door ruimtegebruik en de voornaamste factoren die problemen geven zijn: veel verharding, weinig vegetatie, lage albedo waarde(weerkaatsing zonlicht), beperkte skyview, weinig oppervlaktewater en veel gebouw-volume. Lees verder Den Haag niet meer ‘heetste stad’

Ook dieren en kinderen slachtoffer hittestress

Overal ter wereld begint het besef van de gevolgen van klimaatverandering en hitte-eilanden door te dringen.
Muggen die Dengue-koorts overbrengen nemen door de hogere temperaturen in aantal toe. Met alle gevolgen vandien.

 

Ook huisdieren lijden meer aan hittestress, zoals honden en paarden.
In onderstaand artikel wordt beschreven wat je ertegen kunt doen. Lees het hier:  artikel van het Diergeneeskundig Centrum Utrecht. Maar ook koeien kunnen er flink last van hebben. Lees hier meer over in TrouwNutrition.

 

Waarom we ons zo druk maken

LET OP! Onderstaand stuk stuurden we ook naar Entente Florale. Hun werkelijk hilarische antwoord is onderaan te vinden.

Al enige tijd woedt de discussie of Den Haag de ‘groenste stad van Nederland’ is.
Laatste bijdrage daarin stond in AD/Haagsche Courant van 2-10-2017 waarin Maarten Loeffen stelt: ”Het is echt waar! Den Haag is de groenste stad van Nederland. Vier dit succes samen en bouw erop door!”
Toi van Gelder (van www.behoudscheveningsebosjes.nl) en ondergetekenden die zich eerder in deze discussie mengden worden vermanend toegesproken: “Het gaat niet alleen om bomen tellen. De jury van de Nationale Groencompetitie doet veel meer.”

Waarom maken we ons zo druk om die titel?

Als jouw stad de groenste van Nederland is, dan geeft dat een goed gevoel. Blijkbaar doen bestuur, organisaties en burgers er zoveel aan dat je op de eerste plaats staat. Bestuurders verwijten dat ze niet genoeg doen, is er dan niet terecht. En zelf iets doen hoeft eigenlijk ook niet, als je toch al in de groenste stad woont. Maar hoe is het nu met Den Haag? Vraag het een willekeurige Hagenaar en hij/zij zal bevestigen dat Den Haag een heel groene stad is. ‘Den Haag, groenste stad van Nederland?’ Dat zou best eens waar kunnen zijn.
Op de een of andere manier heeft Den Haag een groen imago. Dat is ook niet verwonderlijk: we hebben de duinen, de zee en parken. Onze stad heeft inderdaad heel mooi maar ook heel weinig groen, dat bovendien in rap tempo afneemt. Alle wetenschappelijk onderzoek wijst in die richting. In door de Universiteit van Wageningen (Alterra) geregeld gepubliceerde vergelijkingen van Nederlandse steden staat Den Haag op nummer 372 (van de 388 gemeenten) en bij steden met meer dan 100.000 inwoners haalt Den Haag niet meer dan de 27ste plaats (van de 31). Zie: www.wur.nl/nl/nieuws/Heerlen-Emmen-en-Lelystad-groenste-steden-van-Nederland.htm

Eerder grijs dan groen

Hoe kan dat nou? Zo’n groene stad en toch zo laag op de ranglijst? Vraag het eens aan bewoners van de zeer dicht bevolkte wijken Schilderswijk, Transvaal en Centrum. Die weten precies waarom den Haag NIET de groenste stad van Nederland kan zijn. Maar ook omliggende wijken als Zeehelden-, Regentesse/Valkenbos zijn eerder grijs dan groen. Gemiddeld staat er 0,1 straatboom per Hagenaar, maar in de genoemde wijken nog minder. Dit alles leidt o.a. tot ernstige hitte-stress. Niet voor niets werd Den Haag – door RIVM/VITO – de “Heetste stad van Nederland” genoemd (zie NRC 22-7-2017: https://www.nrc.nl/nieuws/2017/06/29/de-hitte-van-een-versteende-stad-11355616-a1564987)

Aan het groene imago van Den Haag heeft het stadsbestuur actief meegewerkt. Op de gemeentelijke websites, in brochures en rapporten stond (tot voor kort) steevast: “Den Haag is de groenste stad van Nederland.” Omdat we daar ernstig aan twijfelden spanden we op 22-2-2016 een zogenaamde WOB-procedure aan, waarin B&W van Den Haag gevraagd werd die veelgebruikte stelling te onderbouwen. Als antwoord daarop gaf B&W toe dat zij “de claim ‘Den Haag groenste stad van Nederland/Europa’ niet kan onderbouwen.” Zie bijlage RAAD/2016.129 d.d. 22-7-2017).

Opnieuw in de fout

En nog geen half jaar later geeft Den Haag zich op voor de Nationale Groencompetitie, als één van de vier gemeenten met meer dan 15.000 inwoners. Maarten Loeffen gebruikt het woord ”genomineerde”, alsof de jury uit een groot aantal steden deze vier heeft gekozen. Maar dat is niet zo, het is een competitie waarvoor zich vier steden (tegen betaling) hebben ingeschreven. En van die vier heeft Den Haag gewonnen. Ook grappig is dat Maarten Loeffen, directeur van Vereniging Stadswerk Nederland, verantwoordelijk voor de samenstelling van de onafhankelijke jury van Entente Florale (de stichting die de prijs toekende) het in zijn reactie heeft over de “Groenste stad van Nederland”. Dat is duidelijk een uitglijder van deze ‘onafhankelijke’ deskundige. Nergens op de site van Entente Florale, noch op die van Nationale Groencompetitie wordt gesproken van ‘Groenste stad van Nederland”. Men heeft het consequent over “Groenste stad”. In dit geval: groenste stad van een competitie tussen Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Waalwijk en Purmerend.

Wethouder Revis en de gemeente Den Haag zeggen ook weer op hun site(s) dat ze  Groenste stad van Nederland zijn. Foei, ze zouden beter moeten weten.

Hanneke van Veen, Toi van Gelder & Rob van Eeden

www.hitte-eilanden.nl en www.behoudscheveningsebosjes.nl

LET OP! Toi van Gelder stuurde bovenstaande naar Entente Florale. Hieronder hun antwoord. Lees en gruwel… Overigens treurig dat Operatie Steenbreek mede verantwoordelijk is voor dit soort Newspeak.

Geachte Toi van Gelder,

U heeft  recent een aangetekende brief  gestuurd naar onze stichting Entente Florale naar aanleiding van de uitslag van de nationale groencompetitie 2017 waarin Den Haag heeft gewonnen in de categorie steden. U heeft in een eerder stadium in de richting van Entente Florale ook bezwaar gemaakt tegen de nominatie. Wij hebben respect voor uw betrokkenheid bij het groen in Den Haag.

Wij willen als  stichting eenmalig als volgt reageren naar u :
Als onafhankelijke organisatie gaan wij principieel niet het gesprek en discussie aan met bezwaren die vanuit burgers en belangengroeperingen uit de deelnemende gemeenten  naar voren komen. Uiteraard informeren wij wel onze jury en ook de betrokken gemeente over de aangedragen bezwaren. De reden hiervoor is dat onze vastgestelde criteria als uitgangspunt door een vakbekwame en onafhankelijke jury gehanteerd worden bij de competitie. Die volledige onafhankelijkheid en objectiviteit blijft voor de jury het belangrijkste uitgangspunt. In het juryrapport is te lezen hoe Den Haag is beoordeeld.

De gemeente Den Haag heeft alle openheid geboden door alle stukken die betrekking hebben op de deelname aan de Groencompetitie 2017  naar de gemeenteraad te sturen. Deze zijn dus openbaar, waaronder het volledige juryrapport. Dit is te downloaden via deze link. Als u nadere informatie hierover wilt ontvangen dan kunt u contact opnemen met de heer W. Duijs, afdelingshoofd Duurzaamheid en Groen van de beleidsafdeling Stadsbeheer. Hij is te bereiken via wim.duijs@denhaag.nl.

Met bovenstaand schrijven hebben wij  als onafhankelijke organisatie voldoende uitleg gegeven over onze positie als stichting in deze en sluiten wij dan ook de eenmalige informatieve correspondentie naar u om daarmee uitdrukkelijk aan te geven dat wij geen gesprekspartner zijn.

Met vriendelijke groet,

Roel van Dijk
Secretaris Entente Florale Nederland & Operatie Steenbreek
www.vitalegroenestad.nl  |@vitalegroenstad
www.operatiesteenbreek.nl | @opsteenbreek

Resultaten onderzoek Schilderswijk

Eerder meldden we dat Kah Fai Wong vanuit de Hogeschool Den Haag onderzoek deed naar hitte-eilanden in de Haagse Schilderswijk.
Inmiddels zijn de eindresultaten hiervan gepresenteerd.

Den Haag: Heetste stad van Nederland

Eind 2014 startten we deze site met het persbericht Den Haag, heetste stad van Nederland. Ondanks dat het veel aandacht kreeg in regionale en landelijke pers en op radio en tv, werd er verder, vooral vanuit de gemeente, met skepsis, ongeloof en enig hoongelach gereageerd. Den Haag was juist de groenste stad van Nederland, zo poneerde B&W, maar ook die mythe is inmiddels doorgeprikt.

Nu hebben het RIVM en VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) kaarten gemaakt waarmee de hitte-effecten visueel inzichtelijk worden. Iedereen kan nu in één oogopslag zien hoe rood zijn of haar stad of dorp ‘scoort’ tijdens een periode van hoge temperaturen. En hoe roder, des te meer warmte er in de stad blijft hangen. De kaart Stedelijk hitte-eiland effect in Nederland’ toont het verschil tussen het stedelijke en het omringende landelijke gebied. Daar waar het aandeel steen groot en het aandeel groen en water klein is, geeft de kaart een dieprode kleur. Parkrijke locaties tonen daarentegen meer gele en groenblauwe kleuren. Dergelijke terreinen kunnen het stedelijk hitte-eilandeffect namelijk temperen.

In een groot artikel in NRC van 29 juni 2017 melden Marcel van de Brugh en Arien Poort hetzelfde als wij meer dan twee jaar geleden: Den Haag is de heetste stad van Nederland.

 

Grote economische schade én kansen door hitte-eilanden

Diverse media berichtten over een recent onderzoek naar economische gevolgen van klimaatopwarming in combinatie met hitte-eilanden in de grote steden van de wereld tot het einde van deze eeuw.
De tekst hieronder komt uit De Morgen van 30-5-2017.Ook Nieuwsuur besteedde aandacht aan dit onderzoek in de uitzending van 31-5-2017 om 22 u.

Uit De Morgen:
Steden zullen meer dan dubbel zo zwaar te lijden hebben onder de klimaatverandering, waarschuwt een internationaal onderzoek. Het zogenaamde hitte-eilandeffect kan de lokale economie tot 11 procent doen krimpen. Het effect is al langer bekend: steden zijn warmer dan een landelijke omgeving omdat beton en asfalt veel meer warmte absorberen dan het bladerdek van planten en bomen. In combinatie met de warmte die in steden wordt gegenereerd, onder meer door auto’s en airconditioning, worden de steden “hitte-eilanden” in het omliggende landschap. LEES VERDER.

Het rapport waarop deze berichten gebaseerd zijn is hier te lezen Estrada Tol Botzen – 2017 City policies to reduce climate impacts – NCC.
Volgende week verschijnt een Nederlands persbericht van de VU over dit onderzoek.

Rivierenbuurt hitte-eiland?

Naar aanleiding van het recente onderzoek naar de Rivierenbuurt als hitte-eiland kwam een vraag binnen, waar zich de hitte-eilanden nu precies bevonden. Zoals aan het einde van dat artikel uitgelegd, is de UCAM-rekenmethode op de wijk als geheel toegepast. Overal in de wijk is het heter dan het officiële weerbericht, vooral op tijdens hete periodes natuurlijk. Maar dat verschilt sterk per plek. Dat het optreedt in gebieden met dichtbebouwde oudbouw is voor de hand liggend.
Wat vooral verwondert, is dat er bij nieuwbouw in de Rivierenbuurt nauwelijks of geen rekening lijkt gehouden met het hitte-eiland-effect. Zoals het Haagsch Hof (zo’n acht jaar oud), waar Hanneke en ik twee jaar woonden, maar zekernog meer bij nog recentere nieuwbouw, zoals aan de Maasstraat.

Nauwelijks groen rond het ondiepe water. De duivelswandelstokken in de stalen bakken zijn inmiddels verpieterd.

In het hele Haegsche Hof op het voormalige terrein van de Staatsdrukkerij en uitgeverij zijn maar enkele bomen te bekennen. Eindelijk is recent een tiental bomen geplant aan de Christoffel Plantijnstraat, maar dat is dan ook bijna alles. Het meeste overige groen is door bewoners zelf aangebracht in boomspiegels, geveltuintjes en bloembakken.
Terwijl er in de (relatief) brede autovrije straten toch veel meer mogelijk zou zijn geweest als daar vanaf de tekentafel rekening mee was gehouden.
Ook biedt het zeer ondiepe water aan het Hillebrant Jacobsplein volgens deskundigen geen verkoeling, maar versterkt het juist het hitte-eiland-effect.

Steenklompen aan de Maasstraat, zonder een sprankje groen.

Nu kun je zeggen dat er bij de aanleg van het Haegsch Hof (acht jaar geleden) nog weinig bekend was over het hitte-eilanden. Maar dat Blauwhoed, aannemer van de nieuwbouw aan de Maasstraat (die in 2015/16 opgeleverd werd) daar nog niet van schijnt te weten is wel verwonderlijk.
Als je door de nieuwe buurt rijdt, zie je nauwelijks bomen, bloembakken of water. Ondanks het feit dat hier vele honderden nieuwe bewoners zijn gehuisvest, lijkt niet gedacht aan hun welzijn, waarvoor toch echt meer groen nodig is. Op de wervende plaatjes van het project zie nog wel wat groen, maar in werkelijkheid is het meer dan treurig. Ook de binnenterreinen zijn niet veel meer dan parkeerplaatsen. Wat er al aan groen is, komt van de bewoners.

Laatst hoorde ik op de radio een expert praten over bewonerswelzijn. Hij zei zoiets als: “Steeds meer mensen komen in de stad wonen, en ook steeds meer in appartementen. Het is jammer dat bij de huidige nieuwbouwprojecten (vooral in centraal gelegen wijken) nauwelijks rekening gehouden wordt met de (groen)recreatiebehoefte van die toekomstige bewoners. De gemeente geeft stukken grond uit, en daarop wordt gebouwd door projectontwikkelaars, punt uit! Aan groen, water en andere recreatiemogelijkheden wordt niet of nauwelijks gedacht. Van integrale plannen, gericht op het dagelijks aangenaam kunnen werken en leven, ook door kwetsbare groepen, in en rond die projecten is geen sprake.”
Ik weet niet meer wie dit zei, maar hij had groot gelijk. Dit soort nieuwbouw is t
reurig, treurig…