Categorie archief: Maatregelen

Haagse Rivierenbuurt: onacceptabele hitte

Esther Peerlings & Bernice Kuijpers, studenten aan Universiteit van Wageningen deden onlangs onderzoek naar het hitte-eiland-effect in de Haagse Rivierenbuurt. Daarbij werd o.a. de UCAM-methode gebruikt, ontwikkeld door Witteveen en Bos., waarover hier eerder werd bericht.
Hieronder hun bevindingen. E.e.a. is samengevat in een poster,  daaronder.

De Rivierenbuurt in Den Haag is een dicht bebouwde buurt met weinig vegetatie. Er is door lokale bewoners wel eens geklaagd over hitte. De extra hitte in de buurt komt door de grote oppervlaktes zonder vegetatie en de manier waarop het beton en asfalt de warmte vasthouden. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. In de Rivierenbuurt is het extra belangrijk dat het hitte eiland wordt tegengegaan, omdat er een verzorgingstehuis in de buurt ligt met mensen die extra kwetsbaar zijn voor de extra hitte.

UCAM-methode

De UCAM methode kan gebruikt worden om de kwaliteit van een buurt te kwantificeren en te zien waar verbeteringen het meeste effect hebben. UCAM is ontwikkeld door Witteveen en Bos in samenwerking met het KNMI en Wageneningen universiteit. Het kan gebruikt worden door beleidsmakers om een specifieke buurt te analyseren op het gebied van omgevingskwaliteit.

In de Rivierenbuurt wordt de omgevingskwaliteit momenteel gekwalificeerd als ‘onacceptabel’, met name omdat de hitte index hoog is door weinig vegetatie en zwarte daken.

Om de omgevingskwaliteit te verbeteren stellen we (de onderzoekers) voor meer vegetatie toe te voegen aan de buurt (van 5% naar 10%) en de daken te witten. De vegetatie zal verkoelend werken en de witte daken reflecteren het zonlicht in plaats van dat deze wordt opgeslagen. Na deze maatregelen zal de omgevingskwaliteit verbeteren en gekwalificeerd worden als ‘risicovol’. Dit is nog steeds hoog voor een buurt met relatief veel kwetsbare inwoners, maar zal de hitte in de stad wel verminderen.
De toepassing van groene daken zou de omgevingskwaliteit van de buurt nog  verder kunnen verbeteren, maar deze maatregelen zijn relatief duur en staan verder nog meer in de kinderschoenen.

Reactie

Naar aanleiding van dit bericht ontvingen we een vraag van een bewoner van de Rivierenbuurt: “Geldt nu voor de hele buurt dat het een hitte-eiland is?”
Reactie van de onderzoekers op deze vraag is: “De UCAM methode analyseert de buurt als één geheel. Volgens deze methode is de gehele buurt dus een hitte-eiland. Aangezien de Rivierenbuurt niet heel groot is, kan je zeggen dat het hitte-eiland inderdaad voor de hele buurt geldt. Dat betekent niet dat er geen verschillen in temperatuur binnen de buurt kunnen zijn. Verder is het belangrijk om te weten dat het hitte-eiland voornamelijk plaatsvindt tijdens hittegolven. Tijdens een warme dag zal dus de hele buurt waarschijnlijk warmer zijn dan in een landelijk gebied op dezelfde dag, dat effect is kleiner op een koudere dag.”
Klik voor een groter pdf-bestand HIER.

 

Meer onderzoek naar Haagse hitte-eilanden

Sinds kort is bekend dat vanuit de Haagse Hogeschool onderzoek gedaan gaat worden naar hitte-eilanden in Den Haag. Kah Fai Wong, vierdejaars student bouwkunde, wil met zijn afstudeeropdracht een bijdrage leveren aan dit maatschappelijke probleem. Hij stelt hierover het volgende:
“Steeds waarschuwen klimaatwetenschappers met nieuwe resultaten over de opwarming van de aarde. Wij zijn ons er wel van bewust, maar wat kunnen wij ertegen doen? Vanaf augustus 2016 ben ik bezig met dit vraagstuk. Het komende half jaar ga ik een kwantitatief onderzoek doen naar het adequaat verminderen van het stedelijke hitte-eiland effect in de Schilderswijk.
Met dit onderzoek wil ik betrokkenen inspireren om het hitte-eiland-effect vanuit een bouwkundige invalshoek te bekijken, door het voorstellen van ontwerp-oplossingen op gebouw-niveau. Het onderzoek wordt uitgevoerd op basis van een theoretische analyse naar de oorzaken en gevolgen van het hitte-eiland-effect, modelsimulaties van de huidige situatie, toekomstscenario’s voor de jaren 2020 en 2050 en vier verbeter-scenario’s.
Tot slot zal, naar aanleiding van de theoretische analyse en modelsimulaties, één ontwerp gemaakt worden.”
Meer informatie over dit onderzoek is te verkrijgen bij Kah Fai Wongkahfai.wong@live.nl.

methodiek

Kolderiek hitte-advies

juiste-maatregelenIn de NRC van gisteren en nrc.next van vandaag staat een artikel van Freek Schravesande, waarin het sinds maandag van kracht zijnde Nationaal Hitteplan wordt besproken. Prima natuurlijk, want er is nog veel onbekend over hitte en hitte-eilanden. Wat je nu precies moet doen als – door de warmte getergde – burger kan niet vaak genoeg onder de aandacht gebracht worden. Jammer is het dat in veel artikelen zelden echt duidelijke adviezen worden gegeven. En dan vooral voor de risicogroepen als het eenmaal zover is dat het hitteplan van kracht is.

Ook in dit artikel worden o.a. genoemd:

  • Overweeg een ventilator. Prima natuurlijk, maar je kan hem beter al in huis hebben, voordat de hitte toeslaat.
  • Zonwering. Hiervoor geldt hetzelfde. Als het eenmaal heet is ben je te laat met het (laten) aanleggen van zonwering. En vaak kan dat ook niet, vooral voor bewoners van huurhuizen, verzorgingshuizen enz.
  • Verf het dak wit. Ja, het staat er echt en lijkt afkomstig van het RIVM. Kijk die arme oudjes eens in die hitte het dak opklimmen om het wit te verven.

Maar naast de andere (meer zinnige) adviezen wordt het belangrijkste vergeten.
Hoe je je huis zo koel mogelijk kunt houden tijdens een hittegolf. Dat is belangrijk om te weten. En uit de praktijk blijkt dat veel mensen hier totaal verkeerd handelen.
Ventileren (ramen en deuren openzetten) als de temperatuur buiten lager is dan binnen. Dat is ‘s nachts meestal het geval. Maar doe de ramen (en gordijnen en zonwering) dicht als het buiten warmer is dan binnen (meestal overdag). Klimaatadaptatie-inde-stad-Bosch-SlabbersVooral dat wordt vergeten.

En leg af en toe een koele vochtige handdoek in je nek. Veel meer zinnige tips zijn te vinden op onze pagina’s Wat te doen?  En last but not least:  Denk aan familieleden, vrienden en bekenden die hulp zouden kunnen gebruiken tijdens een hittegolf. Het is echt waar, de meeste doden vallen onder ouderen, zieken of kleine kinderen die niet weten of in staat zijn om de juiste maatregelen te nemen, waar niemand langsgaat om ze te helpen!

Meer groen? Zelf doen!

Dat bomen planten en meer groen aanleggen essentieel is om hogere temperaturen in (grote) steden te temperen is bekend. Maar meestal komt daar – om allerlei redenen – niet veel van terecht.  De bevolkingsdichtheid neemt toe, dus… er moeten meer huizen komen. En we wonen gemiddeld in veel grotere huizen dan vroeger. Het aantal alleenwonenden is ook groeiend. Grond in de stad is duur, dus bedrijven en woningbouwcoöperaties gebruiken hun grond liever om geld mee te verdienen dan er bomen of groen aan te leggen.

Plek voor extra bomen en groen is er dus in zeer beperkte mate. Gemeentebesturen hebben maar beperkte mogelijkheden om er hier en daar een boompje bij te zetten. In Den Haag is het zelfs zo dat er plannen bestaan om een flink stuk bestaand groen te kappen om ruimte te maken voor een uitbreiding van Madurodam. Voor de bewoners een onbegrijpelijke zaak.  Er zit weinig anders op dan te protesteren, maar daar moeten we het niet bij laten. We kunnen zelf het nodige doen om onze woonomgeving groener en gezonder te maken. Hoe meer mensen mee gaan doen, hoe beter.

MgZdDuizenden particuliere tuinen zijn of worden geheel/gedeeltelijk betegeld, o.a. omdat men geen tijd of zin heeft om een tuin met bomen en groen te onderhouden. Stenen maken de omgeving heter, een groene tuin geeft schaduw. Stenen zijn ook nog slecht voor de afvoer van overtollig regenwater. Al zou men maar beginnen met in ieder geval de randen in een tuin  te onttegelen en daarvoor in de plaats struiken en planten te zetten dan is er al veel gewonnen. Iedere vierkante meter telt. Kijk op de site van de landelijke actie Steenbreek.

Maar er is meer te doen:

  • Neem een groen dak,  al is het maar het dakje van een schuurtje.
  • Maak een leuke geveltuin voor je eigen huis of samen met andere bewoners in de straat.
  • Laat je muur begroeien met klimmende winde, klimop of andere planten.
  • Maak samen met je buren de boomspiegels groen (een boomspiegel is de lege plek rondom een boom).
  • Kijk voor meer voorbeelden en uitleg op de website Meer Groen? Zelf Doen! 
  • Zet een paar leuke plantenbakken voor de deur en/of maak een groene oase van je balkon.

Alle beetjes helpen. Aan de slag!

Reactie op plan Internationaal park Den Haag

Onderstaand plan in inmiddels naar de gemeente verzonden, met enkele kleine wijzigingen.
Ons commentaar en kritiek op het plan is opgenomen in een (redelijk) uitgebreid pdf-document, dat heet: CONCEPT Reactie Hitte-eilanden Ambitiedocument Internationaal park is.

Hanneke van Veen & Rob van Eeden

502 bomen geplant

Op 4-12-2015 (tijdens het klimaatoverleg in Parijs) is het gelukt om in de binnenstad van Den Haag twee zogenaamde klimaatbomen te planten in het Zeeheldenkwartier. Het initiatief kwam van de Bomenstichting Den Haag en hitte-eilanden.nl, die dit plan bij de gemeente Den Haag hadden ingebracht. De Gemeente ging akkoord en zorgde voor twee flinke bomen, een goede plek en publiciteit. Op het Jenny-plantsoen voegden bewoners zich tussen de andere belangstellenden en werd geluisterd naar de wethouders Revis en Wijsmuller, resp. van groen en duurzaamheid. Daarna werden de scheppen opgepakt en in de grond gestoken om de bomen te voorzien van de klaarliggende grond.
Een van de bewoonsters, een kleine tengere dame van tachtig wilde perse ook een schep om daadwerkelijk haar instemming te betuigen met het gebeuren. Ze vertelde dat ze erg blij was met de nieuwe bomen, want het kon flink heet worden op het stenen gedeelte van het plantsoen. Zie ook https://hitte-eilanden.nl/2015/12/03/den-haag-plant-twee-klimaatbomen/

Trees-for-AllEn dan ben je thuis en denkt nog eens na over die twee bomen. Natuurlijk is het goed om in de minst groene wijk van de Haagse binnenstand bomen te planten en het zal ook wel een klein beetje helpen misschien. Hopelijk is de symbolische waarde groter. De boodschap is duidelijk: in de stad moeten meer bomen komen (of andere groene oplossingen), want er is veel meer nodig om het stadsklimaat beter te maken. New York plant niet voor niets maar liefst 1 miljoen bomen.
En dan hebben we het nog niet eens over het wereld-klimaat. Ook daar moeten we ons ernstig zorgen om maken. Als ik rijk was zou ik veel geld willen steken in bomen en bos. Maar wat gaat dat kosten? Googelen leerde dat de nieuwe bomen voor het Parkbos De Haar € 25 per stuk kosten, Trees for all kan in Nederland zorgen voor bomen van € 5 per stuk en op de Filippijnen heb je al voor € 3 een boom(je).
En gelukkig was  ‘de directie’ van hitte-eilanden.nl het daar roerend mee eens. Met als resultaat 500 bomen als kleine bijdrage aan de oplossing het wereldklimaatprobleem. 

Hanneke van Veen

   

Den Haag plant twee klimaatbomen

Persbericht, 3 december 2015

Op vrijdagmiddag 4 december 2015 worden in Den Haag twee klimaatbomen geplant in het Zeeheldenkwartier. Het planten van deze bomen is een initiatief van Hanneke van Veen van www.hitte-eilanden.nl samen met de Haagse Bomenstichting en de gemeente Den Haag.

Klimaatbomen moeten (vooral in steden) goed bestand zijn tegen extra hitte, droogte en overvloed aan water en wind. Ook moeten ze (fijn)stof kunnen opvangen en schaduw te bieden. Geschikt als klimaatboom zijn (o.a.) bepaalde soorten eik, iep, esdoorn, honingboom en linde.

Klimaatboom Den HaagMeer bomen in Den Haag, absolute noodzaak
Twee bomen kunnen de ernstige Haagse problematiek van hitte-eilanden en klimaatopwarming natuurlijk niet oplossen. Maar zij staan symbool voor de wil en vastberadenheid van grote groepen Haagse burgers én het gemeentebestuur om deze problemen voortvarend aan te pakken. Simpel gezegd komt dat neer op: minder steen en meer groen. Want uit alle wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat vooral groen, met name bomen, de ernstige gevolgen van klimaatopwarming en het hitte-eiland-effect het beste kunnen tegengaan.

Zeeheldenkwartier moet groener!
Het planten vindt plaats op 4 december 2015 om 15:15 u in het Jennyplantsoen, achter de AH Elandstraat, tussen de Zorgvlietstraat en Hemsterhuisstraat. Het Jennyplantsoen bevindt zich in het Zeeheldenkwartier, volgens gemeentelijke opgave de minst groene wijk van Den Haag. Belangstellenden zijn welkom vanaf 14:45 u, er is koffie en thee.

Wethouders Revis en Wijsmuller (beiden verantwoordelijk voor het Haagse groen) zijn bij het planten aanwezig en benadrukken daarmee ook het belang van de Klimaattop in Parijs voor Den Haag met – in vergelijking met andere grote steden in Nederland- de hoogste bevolkingsdichtheid en minste groen per inwoner. (* zie noot hieronder)

Meer informatie over dit initiatief
Hanneke van Veen

info@hitte-eilanden.nl
www.hitte-eilanden.nl

* Onderzoek laat zien dat een gemiddelde Haagse inwoner slechts 54 m2 groen heeft, terwijl de Amsterdammer er 64 en de Rotterdammer zelfs 77 heeft (cijfers Alterra, 2014).

Cijfers van het CBS (01-01-2015) laten zien dat 1 km2 in Rotterdam gemiddeld 2.966 inwoners heeft, in Utrecht 3.479, in Amsterdam 4.892 inwoners, terwijl dat er in Den Haag maar liefst 6.216 per km2 zijn.