Categorie archief: Klimaatbestendige stad

Bomen geen kostenpost, maar goede investering!

(bijdrage van Hanneke van Veen)

Wim van Heteren woont in Veenendaal en is groendeskundige, die iets wezenlijks aan de orde stelt. Hij was jaren gemeenteraadslid, maar na zijn pensionering bleef hij actief op groengebied. Voor zijn woonplaats maakte hij – op verzoek van het gemeentebestuur – een berekening van de waarde van bomen en ander groen. Daarbij kwam hij uit op een bedrag van circa 9 miljoen euro voor 28.493 bomen en 7 miljoen voor al het andere groen. In totaal: 16 miljoen euro.

Behalve financiële waarde hebben bomen ook maatschappelijke waarde. Door hun zuurstofproductie, opname van kooldioxide en fijnstof, het reduceren van geluid en niet in de laatste plaats door het aangenamer maken van het stadsklimaat door schaduwwerking.
Van Heteren: “In Veenendaal heb ik op 1 meter hoogte – bij windstil weer – op de bestrating in de volle zon een temperatuur gemeten van 39 graden, terwijl het onder een forse boom slechts 27 graden was. Kortom: bomen beïnvloeden sterk het klimaat in een stad. Zonder groen is een stad onleefbaar!”

Van Heteren (en velen met hem) vindt het merkwaardig dat in de gemeentelijke begroting op het openbaar groen niet wordt afgeschreven, ondanks dat er veel in groen wordt geïnvesteerd. Groen komt niet voor in de balansen van gemeenten, provicies en Rijk. Daarom maakte Van Heteren een rekenmodel, waarmee – op basis van de vervangingswaarde van het aanwezige groen – de kosten van onderhoud en afschrijving in beeld gebracht kunnen worden. Daarnaast geeft het model aan wat de werkelijke (dag)waarde van het groen is.

Rio-Madrid-Geuze
Project Rio in Madrid, ontwikkeld door Adriaan Geuze e.a.

Ook de maatschappelijke waarde van het groen wordt door hem financieel vertaald. Die bestaat uit de klimatologische waarde, de economische waarde en de ecologische waarde, die weer van invloed zijn op de gezondheid en het welbevinden van bewoners. Die maatschappelijke waarde is vele malen hoger dan alleen de financiële. In het geval van Veenendaal is dat bedrag meer dan het tienvoudige van alleen de financiële waarden: zo’n 180 miljoen.

“Wees vooral zuinig op het groen en kap niet zomaar een boom,” aldus van Heteren. “Een volwassen boom kan per jaar fijnstof en broeikasgas verwerken van 10.000 autokilometers. Als we de 25 grote beukenbomen op het Stationsplein van Veenendaal zouden kappen, dan moeten we, om hetzelfde bladvolume te behouden, maar liefst 22.700 jonge bomen planten. Oftewel, die zijn gewoon weg niet te compenseren. Wil/moet je (vooral oude) bomen vervangen, dan moet je tijdig, lang voor het einde van die bomen, beginnen met herplanten op andere plekken.  Dat is een goed groenbeleid.”

PS Inmiddels blijkt dat al meer mensen en instituten dergelijke berekeningen aan het maken zijn of gemaakt hebben. De VHG publiceerde in 2010 al een onderzoek Meerwaarde van groen over dit onderwerp, waarin de totale waarde van het Nederlandse openbaar groen werd berekend op een kleine 20 miljard euro.

Vijf weetjes over hitte in de stad

Hitte-eiland-Oma-hondAlterra (Wageningen) publiceerde onlangs een artikel op De Groene Stad dat als volgt begint:
De eerste hittegolf van deze zomer hebben we alweer achter de rug. En na een periode van slecht weer, ziet het er naar uit dat de zomer langzaam terugkomt. Met name in de steden kunnen mensen echter overlast ondervinden van de hitte. Omdat hittegolven steeds vaker, langduriger en intenser zullen voorkomen, presenteert de Universiteit van Wageningen vijf weetjes over hitte in de stad.
LEES HIER VERDER.

Miljarden in Brussel voor vergroening steden

Gisteravond (27 juli, vanaf ongeveer 23:30 u) zond BNR-Nieuwsradio een interview uit met Egbert Roozen, voorzitter van de VHG, landelijke vereniging van hoveniers en groenvoorzieners. Een interessant en hoopgevend gesprek. Roozen bepleit een radicale omslag in het denken over groen. Na jaren waarin maar liefst 75% van alle Nederlandse gemeenten bezuinigd heeft op groen (van 5 tot wel 30% van het jaarbudget) is dat niet verwonderlijk. Zijn argumenten, hier uit het hoofd door mij (RvE) geparafraseerd.

  • Bezuinigen op groen en onderhoud ervan is gemakkelijk en levert op korte termijn geld op. Maar het duurt jaren voordat de schade die daardoor veroorzaakt wordt weer ‘goedgemaakt’ is. Ook al inversteer je daarna weer meer, bomen en groen hebben tijd nodig om zich te onwikkelen. Wat je in één jaar afbreekt kost jaren om weer op te bouwen.
  • Groen heeft veel functies. Helaas wordt groen in het ontwerp van steden nog vooral als decoratief gezien, terwijl het een essentiele functie vervult voor CO2- en fijnstof opvang, beperking van temperatuur, waterbuffering en gezondheid van bewoners in de stad.
  • Groen zal de komende jaren de dragende kracht worden in nieuwbouw, stadsontwikkeling en planning. Het is de enige manier om onze steden leefbaar te maken en/of te houden.
  • In Brussel liggen miljarden te wachten op gemeenten met innovatieve plannen op het gebied van groen. Slimme gemeentebesturen en instellingen spelen daar nu op in, want elders in Europa is men vaak al meer doordrongen van de noodzaak van vergroening van de stad.
    Lees bijvoorbeeld het Europese rapport over een groene infrastructuur.

De uitzending is (met enige moeite) te beluisteren op de site van BNR.

Eindelijk Haagse hittekaart?

Tijdens een consultatieronde van de gemeente onder burgers over o.a. klimaatopwarming pleitten wij met anderen voor meer onderzoek naar hitte-eilanden. Den Haag loopt enorm achter bij andere grote gemeentes.
Het ziet er nu naar uit dat e.e.a. effect heeft gehad. In het ‘Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016‘ dat vorige week door wethouder Wijsmuller is gepresenteerd wordt het hitte-eiland-effect als prioriteit aangemerkt. Er moet nog in commissies over vergaderd worden en besloten in de gemeenteraad, maar we zullen het toch maar als een succesje beschouwen.
Alle betreffende stukken zijn HIER te vinden.
Onderstaande tekst is een van de eerste punten uit het actieplan:

Onderzoek naar hitte-eilandeffect in Den Haag: Uit onderzoek is bekend dat het tijdens hittegolven in iedere stad in Nederland warmer is dan in de omgeving. Dit hitte-eilandeffect kan oplopen tot meer dan 7 ˚C. De verschillen zijn vooral na zonsondergang groot doordat het in de stad langzamer afkoelt dan in het omringende buitengebied. Binnen een stedelijk gebied bestaat er een grote ruimtelijke variatie in het hitte-eilandeffect. Eigenschappen van de directe omgeving blijken hierop van grote invloed. De meest bepalende factoren zijn de fractie bebouwd oppervlak, verhard oppervlak en de fractie groenoppervlak. Een hittegolf kan leiden tot negatieve effecten voor de gezondheid van vooral ouderen (75-plussers). Om meer inzicht te krijgen in het Haagse hitte-eilandeffect doen we nader onderzoek. De opgedane kennis (o.a. kaartmateriaal) wordt gedeeld op een symposium voor deskundigen/geïnteresseerden en een rapportage. Gereed eind 2015/begin 2016.

Wenen doet er echt wat aan

Wenen is één van de eerste, zo niet de eerste Europese stad die een ‘Urban Heat Islands Strategic Plan’ opstelt met als doel de gevolgen van het hitte-eiland-effect op te vangen en te verminderen door het realiseren van meer groen, parken en schaduwrijke plekken.
Dat is niet verwonderlijk, want net als in andere steden kan de temperatuur in het Weense centrum oplopen tot boven de 40 graden door het hitte-eiland effect. Kwetsbare groepen, bijvoorbeeld met ademhalingsziekten, komen daardoor in ernstige problemen. En omdat hitteperiodes steeds vaker voorkomen en langer duren, vormt dit een bedreigende situatie voor mensen die de stad (of hun woonplek) moeilijk kunnen verlaten. Op sommige plekken dan de temperatuur in Wenen zelfs 12 graden hoger zijn dan in de omliggende gebieden.

Het Prater, een van de koelere, schaduwrijke plekken in Wenen. Foto Wien Tourismus.

Het plan komt grotendeels neer op: meer groen in het centrum, extra bomen en parken, groen op open plekken en groene daken. Ook burgers worden opgeroepen zoveel mogelijk groen en schaduw om en op hun huizen te creëren. De projectleider van het plan stelt: “Iedere pot met planten, ieder stukje groen levert een essentiële bijdrage als een kleine airco-eenheid.” Lees het hele artikel HIER.

2070: 4x zoveel Amerikanen in extreme hitte

Phoenix-hitte-eilandenRecent onderzoek van (o.a.) de Universiteit van Arizona toont aan dat in 2070 vier keer zoveel Amerikanen als nu geregeld blootgesteld zullen zijn aan extreme hitte. Vooral arme bevolkinggroepen, ouderen, zieken en kinderen worden hiervan het slachtoffer.
Tenminste: als geen radicale maatregelen genomen worden in de komende decennia. Het sleutelwoord daarbij is: andere stadsplanning, waarbij meer groen en een andere manier van bouwen centraal staan. Een artikel van dezelfde onderzoeker over ‘cool islands‘ gaat daar dieper op in.

Warmste plek op aarde?

Als we denken aan de heetste plaatsen op de wereld, denken we gelijk aan woestijnen. Onderzoek wijst uit dat extreem hoge oppervlakte temperaturen gemeten worden op plaatsen die droog, rotsachtig, weinig begroeid en donker gekleurd zijn. Zulke omstandigheden komen ook in steden voor, net als in de woestijnen. Donkere daken kunnen tot boven de 80 graden Celcius opwarmen. Door ze wit of groen te maken kan dat tientallen graden schelen en het hitte-eiland-effect sterk verminderen.
LEES VERDER op Weer-online.